Na start

Jest moment, którego wielu maturzystów obawia się bardziej niż samego arkusza.

Siadasz przed egzaminującym.

Losujesz zestaw.

Patrzysz na polecenie.

I nagle w głowie pojawia się pustka.

Znasz angielski, ale nie możesz znaleźć słów wystarczająco szybko.

To właśnie dlatego przygotowanie do części ustnej nie powinno polegać wyłącznie na nauce słownictwa.

Trzeba ćwiczyć reagowanie.

Problem i konsekwencje.

Część ustna matury z języka obcego nowożytnego trwa około 15 minut. Składa się z trzech zadań: rozmowy z odgrywaniem roli, opisu ilustracji z odpowiedziami na pytania oraz wypowiedzi na podstawie materiału stymulującego z odpowiedziami na pytania.

To oznacza, że podczas egzaminu nie wystarczy „umieć mówić po angielsku”.

Trzeba także:

- odpowiednio zareagować na wypowiedź egzaminującego,

- rozwinąć odpowiedź,

- opisać elementy wymagane w zadaniu,

- uzasadnić wybór,

- odpowiedzieć na kolejne pytania.

CKE wskazuje, że w ocenie części ustnej bierze się pod uwagę m.in. sprawność komunikacyjną, zakres i poprawność środków leksykalno-gramatycznych, wymowę oraz płynność wypowiedzi.

To bardzo ważna informacja.

Nie musisz być człowiekiem, który nigdy się nie zatrzymuje.

Musisz nauczyć się wracać do komunikacji, kiedy na chwilę zabraknie Ci słowa.

Plan gry: czego się dowiesz?

Zobaczysz cztery elementy przygotowania:

1. jak ćwiczyć odpowiedzi zamiast pojedynczych zdań,

2. jak wykorzystywać strukturę zadań,

3. jak trenować sytuację „nie wiem, co powiedzieć”,

4. jak zmniejszać ryzyko całkowitego zatrzymania wypowiedzi.

Krótka historia

W pracy z maturzystami widzę, że problemem często nie jest wyłącznie słaba znajomość języka.

Czasami osoba zna potrzebne słownictwo, rozumie gramatykę i potrafi rozwiązywać zadania pisemne, ale potrzebuje większej pewności siebie w wykorzystywaniu swoich kompetencji.

Dlatego przygotowania powinny zawierać również wymagające sytuacje treningowe.

Nie tylko takie, w których wszystko wychodzi idealnie.

Także takie, w których trzeba szybko znaleźć inne słowo, przeformułować myśl albo rozwinąć odpowiedź mimo chwilowej blokady.

4 kroki

Krok 1: Ćwicz dokładnie format zadań.

Najpierw poznaj konstrukcję egzaminu.

W pierwszym zadaniu odgrywasz rolę w rozmowie z egzaminującym. W drugim opisujesz ilustrację i odpowiadasz na trzy pytania. W trzecim wybierasz ilustrację, uzasadniasz wybór, wyjaśniasz odrzucenie pozostałych opcji i odpowiadasz na dwa pytania.

To daje Ci konkretną mapę działania.

Nie zaczynasz wypowiedzi od pustej kartki.

Wiesz, czego możesz się spodziewać.

Krok 2: Rozwijaj odpowiedzi.

CKE wyraźnie wskazuje, że przy części ustnej zdający nie powinien ograniczać się do zdawkowych, jednozdaniowych wypowiedzi w odpowiedziach na pytania.

Dlatego ćwicz nie tylko odpowiedź:

„Yes, I agree.”

ale także:

opinia → powód → wyjaśnienie → przykład

Nie chodzi o zapamiętanie jednego schematu do każdego pytania.

Chodzi o wyrobienie nawyku rozwijania myśli.

Krok 3: Trenuj moment, w którym brakuje Ci słowa.

To jeden z najważniejszych elementów.

Podczas ćwiczeń celowo wybieraj temat, w którym nie znasz wszystkich potrzebnych słów.

Spróbuj powiedzieć to inaczej.

CKE uwzględnia w podstawie oceniania także stosowanie strategii komunikacyjnych i kompensacyjnych.

Dlatego warto trenować umiejętność obejścia brakującego słowa, zamiast natychmiast przerywać wypowiedź.

Krok 4: Ćwicz płynność w warunkach zbliżonych do egzaminu.

Nie zawsze ćwicz przed ekranem bez limitu czasu.

Włącz stoper.

Przygotuj zadanie.

Rozpocznij odpowiedź.

Nie zatrzymuj nagrania przy pierwszym błędzie.

Na egzaminie oceniana jest także płynność wypowiedzi.

Dzięki temu uczysz się funkcjonować również wtedy, gdy nie wszystko przebiega idealnie.

Przykłady z praktyki

Przykład 1: „Znam słowo, ale nie mogę go sobie przypomnieć.”

Nie zatrzymuj całej wypowiedzi.

Spróbuj opisać znaczenie.

Możesz przeformułować myśl albo użyć prostszej konstrukcji.

Celem jest utrzymanie komunikacji.

Przykład 2: „Odpowiadam jednym zdaniem.”

Jeśli pytanie brzmi:

Why do you think it is important?

nie kończ na:

Because it is important.

Rozwiń odpowiedź.

Dodaj powód, konsekwencję albo przykład.

To odpowiada logice oceniania, w której sprawność komunikacyjna zależy m.in. od stopnia realizacji elementów zadania.

Przykład 3: „Pomyliłem się i całkowicie się zatrzymałem.”

Błąd nie musi oznaczać końca wypowiedzi.

Popraw zdanie, przejdź dalej i wróć do komunikacji.

W kryteriach CKE płynność jest oceniana oddzielnie od poprawności, a błędy w wymowie są oceniane m.in. pod kątem ich wpływu na komunikację.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy na maturze ustnej muszę mówić bez żadnych błędów?

Nie. Kryteria CKE rozdzielają m.in. poprawność, zakres środków językowych, płynność, wymowę i sprawność komunikacyjną.

Czy muszę odpowiadać bardzo długimi zdaniami?

Nie chodzi o długość dla samej długości. Istotne jest rozwinięcie wymaganych elementów i adekwatna reakcja na pytania.

Co zrobić, kiedy naprawdę nie znam słowa?

Spróbuj opisać jego znaczenie innymi słowami albo przeformułować wypowiedź. Właśnie takie strategie mogą pomóc utrzymać komunikację.

Czy warto nagrywać swoje wypowiedzi?

Takie nagranie pozwala Ci samodzielnie usłyszeć płynność, powtarzalność słów, długość odpowiedzi i miejsca, w których się zatrzymujesz. Najważniejsze jest późniejsze wyciągnięcie wniosków z nagrania.

Podsumowanie

Twoim celem nie powinno być osiągnięcie sytuacji, w której nigdy się nie zatniesz.

Znacznie bardziej użyteczne jest nauczenie się, co zrobić w chwili, gdy się zatniesz.

Matura ustna ma określoną strukturę. Ma konkretne zadania i konkretne kryteria oceniania.

Im lepiej znasz tę strukturę i im częściej ćwiczysz reakcje w warunkach zbliżonych do egzaminu, tym mniej sytuacji będzie dla Ciebie całkowitym zaskoczeniem.

Chcesz zobaczyć, jak można uporządkować przygotowanie do matury z angielskiego krok po kroku?

Obejrzyj Magiczne Wideo:

[tu wklej link]

Źródła:

Centralna Komisja Egzaminacyjna, Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025: https://bip.cke.gov.pl/attachments/download/9946

Centralna Komisja Egzaminacyjna, Egzamin maturalny w Formule 2023: https://bip.cke.gov.pl/artykul/211/1659/egzamin-maturalny-w-formule-2023 (BIP CKE)